„Þetta er ekkert flókið“ Smokkanotkun ungra karlmanna

Tilgangur: Klamydía er algengur kynsjúkdómur meðal ungs
fólks. Helsta forvörnin felst í smokkanotkun en lítið
er vitað um hana meðal ungra karlmanna hérlendis.
Tilgangur rannsóknarinnar er að skoða hvaða þættir
skipta máli við smokkanotkun ungra karlmanna,
bæði hvetjandi og letjandi þættir.
Aðferð: Rannsóknin grundvallast á eigindlegri aðferð,
rýnihóparannsókn. Þátttakendur voru valdir
í rannsóknina með tilgangs- og snjóboltaúrtaksaðferð. Þeir voru nemendur í tveimur
framhaldsskólum, annar í Reykjavík og hinn á
Akureyri. Tekin voru viðtöl við sex rýnihópa. Viðtölin
voru skráð frá orði til orðs og greind í þemu með
rammaaðferð.
Niðurstöður: Alls tóku 36 ungir karlmenn, á aldrinum 18-23
ára, þátt í rannsókninni. Niðurstöður leiddu í ljós
fjögur þemu, sem voru grín og sprell, þægilegra án
smokks, skrítið augnaráð og eyðileggur „momentið“.
Í gegnum þemun eru lýsingar á letjandi og hvetjandi
þáttum. Fram kom að það helsta sem hindraði
notkun smokka var takmörkuð fræðsla, neikvæð
viðhorf, erfiðleikar við að kaupa smokka og notkun
þeirra. Það sem einkum hvatti til smokkanotkunar
voru mögulegar neikvæðar afleiðingar áhættuhegðunar, jákvæð viðhorf til smokka og notkunar
þeirra sem gaf til kynna sjálfsöryggi þátttakenda.
Ályktun: Ungum karlmönnum finnst lítið vera rætt við
þá um smokkanotkun, þá skortir fræðslu um
smokka og fyrirmyndir um notkunina. Kennarar
og skólahjúkrunarfræðingar í grunn- og
framhaldsskólum landsins þurfa að fá menntun
og þjálfun til að koma kynfræðsluefni um smokka
betur áleiðis til ungra karlmanna. Jafnframt þarf að
styrkja foreldra í uppeldishlutverki sínu varðandi
kynheilbrigðismál. Bæta þarf sýnileika og aðgengi
að smokkum.
ENGLISH SUMMARY
Aim: Chlamydia is prevalent among young people in
Iceland. The main prevention is condom use but
limited knowledge is available about this use among
Icelandic young men. The purpose of this study is
to explore important factors regarding condom use,
both facilitators and barriers.
Method: The study is qualitative and is based on focus
groups. Purposeful and snow-ball sample
methods were used to recruit participants. They
were students in two secondary schools, one in
Reykjavík and another one in Akureyri. Six focus
groups were interviewed. The interviews were
typed verbatim and thematically analysed by using
the framework analysis method.
Results: Totally 36 young men, in the age group 18-23,
participated in the study. The results revealed four
themes which were Fun and prank, More comfortable
without the condom, Strange look and Spoiling the
moment. Through the themes there are descriptions
of barriers and facilitators. What mostly hindered
condom use was limited knowledge, negative
attitudes, difficulties buying and using condoms. What mostly encouraged condom use were the
possible negative consequences of risk behavior,
positive attitudes towards condoms and their use
which indicated self confidence of participants.
Conclusion: Young men experienced limited discussion about
condom use, they lacked information about
condoms and role models regarding the use.
Teachers and school health nurses in primary and
secondary schools in the country need education
and training in order to boost young men with
better information. Also, parents need support
in their child-rearing role regarding sexual- and
reproductive health. Improved visibility and
accessibility of condoms is needed.