TY - JOUR
T1 - Fullkomin trefjunargallgangabólga á Íslandi árin 1992-2012
AU - Jónasson, Jón Gunnlaugur
AU - Guðnason, Hafsteinn Ó.
AU - Kristinsson, Jón Örvar
AU - Bergmann, Óttar Már
AU - Ólafsson, S.
AU - Björnsson, Einar Stefán
N1 - Publisher Copyright: © 2019 Laeknafelag Islands. All rights reserved.
PY - 2019/9
Y1 - 2019/9
N2 -
INNGANGUR
Frumkomin trefjunargallgangabólga er langvinnur bólgusjúkdómur
í gallvegum innan og/eða utan lifrar sem getur valdið skorpulifur,
lokastigs lifrarbilun og leitt til lifrarígræðslu. Bólgusjúkdómar í
meltingarvegi, fyrst og fremst sáraristilbólga, er algengur áhættuþáttur. Hæsta nýgengi fullorðinna sem hefur verið birt var 1,2-
1,3/100.000 í Noregi og Svíþjóð og 60-76% höfðu bólgusjúkdóm í
meltingarvegi. Markmið þessarar fyrstu rannsóknar sjúkdómsins
á Íslandi var að kanna faraldsfræði hans frá árunum 1992-2012 og
afdrif sjúklinganna.
AÐFERÐIR
Leit var framkvæmd í gagnagrunnum Landspítala og Sjúkrahússins
á Akureyri að sjúkdómsgreiningunni: K83.0, „Gallgangabólga“,
frá 1992 til 2012. Að auki var gerð leit að sjúklingum með yfirferð
á öllum gallvegaspeglunum og segulómunum af gallvegum sem
framkvæmdar voru á Landspítala 1992-2012. Einnig var gerð
textaleit bæði í gagnagrunnum beggja spítalanna og í gagnagrunni
meinafræðinnar fyrir lifrarsýni.
NIÐURSTÖÐUR
Alls fundust 42 sjúklingar með sjúkdóminn innan umrædds
tímabils. Miðgildi aldurs við greiningu var 34 ára, 67% voru
karlkyns og 90% fullorðnir (≥18 ára). Meðalnýgengi á ári var
0,69/100.000 manns á rannsóknartímabilinu. Alls 88% sjúklinga
reyndust vera með bólgusjúkdóm í meltingarvegi, þar af 89%
sjúklinga með sáraristilbólgu. Sjö sjúklingar hafa verið greindir
með krabbamein, þar af fjórir með meinið í gallgöngum og einn
í gallblöðru. Innan tímabilsins dóu 5 sjúklingar (12%), 51 mánuði
(miðgildi) frá greiningu og þar af þrír úr gallgangakrabbameini 51
mánuðum (miðgildi) frá greiningu. Þrír (7%) þurftu lifrarígræðslu,
þar af einn í tvígang.
ÁLYKTANIR
Nýgengi á Íslandi reyndist lægra en í nágrannalöndum okkar í
Skandinavíu. Það er óljóst hvort það stafar af vangreiningu tilfella
og/eða að sjúkdómurinn sé sjaldgæfari á Íslandi en í Noregi og
Svíþjóð. Alls 7% þurftu á lifrarígræðslu að halda og 12% dóu úr
sjúkdómnum, aðallega vegna gallgangakrabbameins.
Background: Primary sclerosing cholangitis (PSC) is a chronic cholestatic disease affecting the intra- and/or extrahepatic biliary tree
with inflammation and progressive stricture formation that can lead to
cirrhosis, end stage liver failure and liver transplantation. Known risk
factors include inflammatory bowel diseases (IBD), mainly ulcerative
colitis (UC). Highest reported incidence in an adult population is 1.2-
1.3/100.000 in Norway and Sweden, where 60-76% have IBD. The aim
of this study was to investigate epidemiology of PSC in Iceland in the
years 1992 to 2012 and the patients outcomes.
Methods: A search for the diagnosis “cholangitis“ (ICD-10, K83.0)
was performed in the database for hospital records in Landspítali (The
National University Hospital of Iceland, LSH) and Akureyri Hospital from
1992 to 2012. We also looked through all ERCP and MRCP
imaging done in LSH in the same period along with a text search in both
the hospital records and the pathology database for liver biopsies. Data
on these patients was collected until the end of 2016.
Results: A total of 42 patient got the diagnosis PSC within the period.
Median age at diagnosis was 34 years, 67% were male and 90% adults
(≥18 years old). Mean incidence per year was 0.69/100.000. Overall
88% of patients had IBD, thereof 89% UC. Seven patients have been
diagnosed with cancer, four with cancer in the bile ducts and one in the
gallbladder. Within the study period a total of five patients died (12%),
51 months (median) from diagnosis and three from cholangiocarcinoma,
51 months (median) from diagnosis. Three patients (7%) underwent liver
transplantation, one required a transplant two times.
Conclusions: The incidence of PSC in Iceland turned out to be lower
than in our neighbouring countries in Scandinavia. It is unclear if this is
due to underdiagnosis or, more likely, that PSC is simply more uncommon in Iceland. Overall 7% underwent liver transplantation and 12%
died within the study period, main cause of mortality being cholangiocarcinoma.
AB -
INNGANGUR
Frumkomin trefjunargallgangabólga er langvinnur bólgusjúkdómur
í gallvegum innan og/eða utan lifrar sem getur valdið skorpulifur,
lokastigs lifrarbilun og leitt til lifrarígræðslu. Bólgusjúkdómar í
meltingarvegi, fyrst og fremst sáraristilbólga, er algengur áhættuþáttur. Hæsta nýgengi fullorðinna sem hefur verið birt var 1,2-
1,3/100.000 í Noregi og Svíþjóð og 60-76% höfðu bólgusjúkdóm í
meltingarvegi. Markmið þessarar fyrstu rannsóknar sjúkdómsins
á Íslandi var að kanna faraldsfræði hans frá árunum 1992-2012 og
afdrif sjúklinganna.
AÐFERÐIR
Leit var framkvæmd í gagnagrunnum Landspítala og Sjúkrahússins
á Akureyri að sjúkdómsgreiningunni: K83.0, „Gallgangabólga“,
frá 1992 til 2012. Að auki var gerð leit að sjúklingum með yfirferð
á öllum gallvegaspeglunum og segulómunum af gallvegum sem
framkvæmdar voru á Landspítala 1992-2012. Einnig var gerð
textaleit bæði í gagnagrunnum beggja spítalanna og í gagnagrunni
meinafræðinnar fyrir lifrarsýni.
NIÐURSTÖÐUR
Alls fundust 42 sjúklingar með sjúkdóminn innan umrædds
tímabils. Miðgildi aldurs við greiningu var 34 ára, 67% voru
karlkyns og 90% fullorðnir (≥18 ára). Meðalnýgengi á ári var
0,69/100.000 manns á rannsóknartímabilinu. Alls 88% sjúklinga
reyndust vera með bólgusjúkdóm í meltingarvegi, þar af 89%
sjúklinga með sáraristilbólgu. Sjö sjúklingar hafa verið greindir
með krabbamein, þar af fjórir með meinið í gallgöngum og einn
í gallblöðru. Innan tímabilsins dóu 5 sjúklingar (12%), 51 mánuði
(miðgildi) frá greiningu og þar af þrír úr gallgangakrabbameini 51
mánuðum (miðgildi) frá greiningu. Þrír (7%) þurftu lifrarígræðslu,
þar af einn í tvígang.
ÁLYKTANIR
Nýgengi á Íslandi reyndist lægra en í nágrannalöndum okkar í
Skandinavíu. Það er óljóst hvort það stafar af vangreiningu tilfella
og/eða að sjúkdómurinn sé sjaldgæfari á Íslandi en í Noregi og
Svíþjóð. Alls 7% þurftu á lifrarígræðslu að halda og 12% dóu úr
sjúkdómnum, aðallega vegna gallgangakrabbameins.
Background: Primary sclerosing cholangitis (PSC) is a chronic cholestatic disease affecting the intra- and/or extrahepatic biliary tree
with inflammation and progressive stricture formation that can lead to
cirrhosis, end stage liver failure and liver transplantation. Known risk
factors include inflammatory bowel diseases (IBD), mainly ulcerative
colitis (UC). Highest reported incidence in an adult population is 1.2-
1.3/100.000 in Norway and Sweden, where 60-76% have IBD. The aim
of this study was to investigate epidemiology of PSC in Iceland in the
years 1992 to 2012 and the patients outcomes.
Methods: A search for the diagnosis “cholangitis“ (ICD-10, K83.0)
was performed in the database for hospital records in Landspítali (The
National University Hospital of Iceland, LSH) and Akureyri Hospital from
1992 to 2012. We also looked through all ERCP and MRCP
imaging done in LSH in the same period along with a text search in both
the hospital records and the pathology database for liver biopsies. Data
on these patients was collected until the end of 2016.
Results: A total of 42 patient got the diagnosis PSC within the period.
Median age at diagnosis was 34 years, 67% were male and 90% adults
(≥18 years old). Mean incidence per year was 0.69/100.000. Overall
88% of patients had IBD, thereof 89% UC. Seven patients have been
diagnosed with cancer, four with cancer in the bile ducts and one in the
gallbladder. Within the study period a total of five patients died (12%),
51 months (median) from diagnosis and three from cholangiocarcinoma,
51 months (median) from diagnosis. Three patients (7%) underwent liver
transplantation, one required a transplant two times.
Conclusions: The incidence of PSC in Iceland turned out to be lower
than in our neighbouring countries in Scandinavia. It is unclear if this is
due to underdiagnosis or, more likely, that PSC is simply more uncommon in Iceland. Overall 7% underwent liver transplantation and 12%
died within the study period, main cause of mortality being cholangiocarcinoma.
KW - Cholangitis, Sclerosing
KW - Epidemiology
KW - Incidence
KW - Lifrarsjúkdómar
KW - Lifur
KW - Meltingarfærasjúkdómar
KW - PSC
KW - Primary sclerosing cholangitis
KW - Sclerosing cholangitis
KW - Cholangitis, Sclerosing
KW - Lifrarsjúkdómar
KW - Lifur
KW - Meltingarfærasjúkdómar
UR - https://www.scopus.com/pages/publications/85071754792
U2 - 10.17992/lbl.2019.09.245
DO - 10.17992/lbl.2019.09.245
M3 - Grein
C2 - 31482861
SN - 1022-2278
VL - 105
SP - 371
EP - 376
JO - Læknablaðið
JF - Læknablaðið
IS - 9
ER -