Abstract
Tilgangur
Á Íslandi eru fáar rannsóknir um hvernig kennslu um kynheilbrigði er
háttað í skólum og hvaða skoðanir unglingar hafa á henni. Tilgangur
rannsóknarinnar var að skoða mat framhaldsskólanema á gæðum kennslu
um kynheilbrigði út frá kennsluháttum, fræðsluþörfum og kynferðislegri
sjálfsvirðingu.
Aðferð
Rannsóknin var þversniðsrannsókn. Valdir voru ellefu framhaldsskólar víðs
vegar á landinu með tilgangsúrtaksaðferð. Í úrtakinu voru 2.488 nemendur,
18 ára og eldri. Könnunin var lögð fyrir í janúar 2022. Gagnagreining
byggðist á lýsandi tölfræði og tilgátuprófunum með Pearson kí-kvaðrat
prófi. Marktektarmörk miðuðust við p<0,05.
Niðurstöður
Alls svöruðu 648 nemendur (26%) könnuninni og voru konur fleiri en
karlar. Tvær af þremur tilgátum um viðhorf unglinga til kennsluhátta og
fræðsluþarfa stóðust en sú þriðja stóðst að takmörkuðu leyti. Marktækur
munur var á viðhorfum nemenda sem töldu sig hafa fengið góða
kennslu samanborið við þá sem töldu hana síðri varðandi fjölbreytni
kennsluaðferða (p<0,001), hæfni kennsluaðila (p<0,001), uppfyllingu
fræðsluþarfa (p<0,001), gæði svara (p<0,001) auk upplýsinga um
getnaðarvarnir (p<0,001) og kynsjúkdóma (p<0,001). Mat á gæðamun
kennslunnar út frá kynferðislegri sjálfsvirðingu sýndi aðeins marktækan
mun á tveimur af fimm atriðum sem voru: „Ég á auðvelt með að standa
með sjálfri/u/um mér þegar setja þarf mörk í kynlífi“ (p<0,05) og „Ég er
óhrædd/tt/ur að standa á mínu ef kynlífsfélagi þrýstir á mig“ (p<0,05).
Ályktanir
Um þriðjungur þátttakenda lýsti ánægju sinni með kennslu um
kynheilbrigði. Góð kennsla um kynheilbrigði að þeirra mati felst í
kennsluháttum og hversu vel hún mætir fræðsluþörfum þeirra. Leggja þarf
meiri áherslu á jákvæðar hliðar kynverundar í kennslu líkt og kynferðislega
sjálfsvirðingu.
Á Íslandi eru fáar rannsóknir um hvernig kennslu um kynheilbrigði er
háttað í skólum og hvaða skoðanir unglingar hafa á henni. Tilgangur
rannsóknarinnar var að skoða mat framhaldsskólanema á gæðum kennslu
um kynheilbrigði út frá kennsluháttum, fræðsluþörfum og kynferðislegri
sjálfsvirðingu.
Aðferð
Rannsóknin var þversniðsrannsókn. Valdir voru ellefu framhaldsskólar víðs
vegar á landinu með tilgangsúrtaksaðferð. Í úrtakinu voru 2.488 nemendur,
18 ára og eldri. Könnunin var lögð fyrir í janúar 2022. Gagnagreining
byggðist á lýsandi tölfræði og tilgátuprófunum með Pearson kí-kvaðrat
prófi. Marktektarmörk miðuðust við p<0,05.
Niðurstöður
Alls svöruðu 648 nemendur (26%) könnuninni og voru konur fleiri en
karlar. Tvær af þremur tilgátum um viðhorf unglinga til kennsluhátta og
fræðsluþarfa stóðust en sú þriðja stóðst að takmörkuðu leyti. Marktækur
munur var á viðhorfum nemenda sem töldu sig hafa fengið góða
kennslu samanborið við þá sem töldu hana síðri varðandi fjölbreytni
kennsluaðferða (p<0,001), hæfni kennsluaðila (p<0,001), uppfyllingu
fræðsluþarfa (p<0,001), gæði svara (p<0,001) auk upplýsinga um
getnaðarvarnir (p<0,001) og kynsjúkdóma (p<0,001). Mat á gæðamun
kennslunnar út frá kynferðislegri sjálfsvirðingu sýndi aðeins marktækan
mun á tveimur af fimm atriðum sem voru: „Ég á auðvelt með að standa
með sjálfri/u/um mér þegar setja þarf mörk í kynlífi“ (p<0,05) og „Ég er
óhrædd/tt/ur að standa á mínu ef kynlífsfélagi þrýstir á mig“ (p<0,05).
Ályktanir
Um þriðjungur þátttakenda lýsti ánægju sinni með kennslu um
kynheilbrigði. Góð kennsla um kynheilbrigði að þeirra mati felst í
kennsluháttum og hversu vel hún mætir fræðsluþörfum þeirra. Leggja þarf
meiri áherslu á jákvæðar hliðar kynverundar í kennslu líkt og kynferðislega
sjálfsvirðingu.
| Translated title of the contribution | Quality assessment of sexuality education by upper secondary school students in Iceland: Cross-sectional study |
|---|---|
| Original language | Icelandic |
| Pages (from-to) | 58-67 |
| Journal | Tímarit hjúkrunarfræðinga |
| Volume | 100 |
| Issue number | 1 |
| DOIs | |
| Publication status | Published - 2024 |