Raforkumarkaðir og viðskipti í íslensku markaðsvæddu umhverfi raforkugeirans

Raforkumarkaðir eða raforkukauphallir (Power Exchanges) eru orðnir fastur eðlilegur þáttur í markaðsvæddum raforkugeira í mörgum þeim löndum þar sem samkeppni hefur verið komið á og skipulagsbreytingar hafa gengið eða eru að ganga í gegn. Þótt frjálsir tvíhliða samningar séu e.t.v fyrsta skrefið í viðskiptum með raforku í nýju íslensku umhverfi er viss möguleiki á að á einhverju stigi verði komið á slíkum markaði hér á landi, þrátt fyrir smæð hins íslenska raforkukerfis. Því er áhugavert að skoða að hve miklu leyti erlendir markaðir geta verið vísbending um útfærslu slíks hér á landi. Í erindinu verða fyrst nefndar nokkra helstu helstu aðferðir viðskipta með raforku í heildsölu. Síðan verður starfsemi raforkumarkaða eða raforkukauphalla rakin og farið yfir hvort og hvernig þær gætu fallið inn í nýtt íslenskt rekstrarumhverfi raforkugeirans. Þetta umhverfi felur sem kunnug er í sér samkeppni í framleiðslu og sölu orku, en einkaleyfi í flutningi og dreifingu orku. Skoðaðir verða nokkrir þættir sem geta haft áhrif á markaðsráðandi stöðu framleiðanda orku inn á slíka kauphöll einkum í raforkukerfi, sem byggir á vatnsafli með verulegum miðlunum. Tekin verða dæmi um raforkukauphallir við þessar aðstæður, eins og þær eru og hafa verið reknar bæði í Nýja Sjálandi og Ástralíu.