Skip to main navigation Skip to search Skip to main content

Skýrsla um ráðstöfun aflamagns sem dregið er frá heildarafla og áhrif þess á byggðafestu

Research output: Book/Report › Commissioned report

Abstract

Skýrslan leggur mat á byggðafestuáhrif potta fiskveiðistjórnunarkerfisins sem hafa verið einna lengst í gangi: Línuívilnun, almenni byggðakvótinn, skelbætur og strandveiðar. Í þessari skýrslu var valið að meta byggðafestuáhrif með því að mæla áhrif potta fiskveiðistjórnunarkerfisins á staðbundna veiði, löndun og vinnslu sjávarafla (en þó eingöngu botnfisks- og flatfisktegunda, enda gilda pottarnir um þá). Gagnasafn yfir allar hafnir á landinu á tímabilinu 2004-2014 lá til grundvallar niðurstöðunum.

Megin niðurstöður voru:
 Línuívilnun hefur skilað mestum byggðafestuáhrifum af þeim pottum sjávarútvegsins sem lengst hafa verið í gangi en strandveiðar og almenni byggðkvótinn komu þar á eftir, nokkuð jöfn, í öðru og þriðja sæti en skelbætur voru sístar.

Byggðafestuáhrif pottanna reyndust ólík eftir landsvæðum:
 Í einangruðustu og viðkvæmustu sjávarbyggðunum, Norðurlandi og Austurlandi og stór-höfuðborgarsvæðinu hafði línuívilnun mestu byggðafestuáhrifin.
 Á Snæfellsnesi og Vestfjörðum að hluta hafði almenni byggðakvótinn mestu
byggðafestuáhrifin.

Byggðafestuáhrif séð út frá kerfunum (pottunum):
 Strandveiðarnar og almenni byggðakvótinn höfðu mestu byggðafestuáhrif á
Vestfjörðum.
 Skelbæturnar höfðu mestu byggðafestuáhrifin á í öðrum höfnum (Norðurland og Austurland).
 Línuívilnun hefur haft mestu byggðafestuáhrifin á stór-höfuðborgarsvæðinu en nærri jafn mikil áhrif á aðrar hafnir.

Þannig má sjá að pottarnir virðast virka vel á sumum svæðum en ekki öðrum en sjaldnast virkar hver um sig best á sama svæði og annar pottur.

Aðrar niðurstöður:
 Höfuðborgarsvæðið er langstærsta verstöð landsins þegar horft er til hefðbundinnar svæðisskiptingar Hagstofu Íslands. Um helmingur allrar vinnslu og veiða fara fram á stór-höfuðborgarsvæðinu og sú hlutdeild fer stækkandi.
 Sjávarbyggðir eru hlutfallslega sterkari í veiðum utan stór-höfuðborgarsvæðisins. Þetta á sérstaklega við um Vesturland og Austurland.
 Höfuðborgarsvæðið er hlutfallslega sterkast í vinnslu, en þar er verkað tvöfalt meira en svarar til aflaheimilda þess. Stór-höfuðborgarsvæðið kemur fast á hæla þess og Akureyri í kjölfarið. Eyjafjörður er sterkur í vinnslu, Vestfirðir virðast í góðri stöðu hvað hana varðar en síst er hún á Austurlandi.
 97% skelbótanna hafa farið til 27 úthlutunarhæstu hafna landsins á árunum 2003-2014, 78% almenna byggðakvótans, 84% strandveiðanna og 91% línuívilnunar. Þéttbýli á Íslandi eru um 105 á Íslandi en 68 þeirra eru talin til sjávarbyggða í þessari skýrslu.
 Af 68 útgerðarstöðum fóru skelbætur á 45 staði á tímabilinu, mest 12.886 tonn til Stykkishólms en næstmest 3.426 tonn til Grundarfjarðar - eða um helmingur bótanna á þessa tvo staði. Í Stykkishólmi virðast skelbætur hafa skipt sköpum um byggðafestu þó greiningarlíkanið nái ekki utan um það (sjá lýsandi greiningu).
 Bolungarvík bar höfuð og herðar yfir þá staði sem nýttu sér línuívilnun með 9.997 tonn á tímabilinu 2003-2014 en Ólafsvík kom þar á eftir með 4.358 tonn. Rif, Grindavík og Suðureyri fylgdu svo í kjölfarið með um 3.500 til 3.800 tonn.
 Skipting og dreifing í strandveiðum og almenna byggðakvótanum var mun jafnari á milli staða en í línuívilnun og skelbótum.
Original languageIcelandic
Place of PublicationAkureyri
PublisherRannsóknamiðstöð Háskólans á Akureyri
Number of pages91
Publication statusPublished - Feb 2017

UN SDGs

This output contributes to the following UN Sustainable Development Goals (SDGs)

  1. SDG 1 - No Poverty
    SDG 1 No Poverty
  2. SDG 2 - Zero Hunger
    SDG 2 Zero Hunger
  3. SDG 3 - Good Health and Well-being
    SDG 3 Good Health and Well-being
  4. SDG 4 - Quality Education
    SDG 4 Quality Education
  5. SDG 5 - Gender Equality
    SDG 5 Gender Equality
  6. SDG 6 - Clean Water and Sanitation
    SDG 6 Clean Water and Sanitation
  7. SDG 7 - Affordable and Clean Energy
    SDG 7 Affordable and Clean Energy
  8. SDG 8 - Decent Work and Economic Growth
    SDG 8 Decent Work and Economic Growth
  9. SDG 9 - Industry, Innovation, and Infrastructure
    SDG 9 Industry, Innovation, and Infrastructure
  10. SDG 10 - Reduced Inequalities
    SDG 10 Reduced Inequalities
  11. SDG 11 - Sustainable Cities and Communities
    SDG 11 Sustainable Cities and Communities
  12. SDG 12 - Responsible Consumption and Production
    SDG 12 Responsible Consumption and Production
  13. SDG 13 - Climate Action
    SDG 13 Climate Action
  14. SDG 14 - Life Below Water
    SDG 14 Life Below Water
  15. SDG 15 - Life on Land
    SDG 15 Life on Land
  16. SDG 16 - Peace, Justice and Strong Institutions
    SDG 16 Peace, Justice and Strong Institutions
  17. SDG 17 - Partnerships for the Goals
    SDG 17 Partnerships for the Goals

Cite this