Spurningalisti um skjólstæðingsmiðaða þjónustu: þýðing og staðfærsla með ígrunduðum samtölum: Þýðing og staðfræðsla með ígrunduðum samtölum

Lítið er um að matstæki séu þróuð sérstaklega fyrir íslenskar aðstæður og þeim mun algengara að rannsakendur þýði þau og staðfæri miðað við þarfir íslenskra notenda. Hér á landi er oftast notuð annaðhvort aðferðin þýðing-bakþýðing eða rýni sérfræðihóps. Báðar aðferðirnar hafa sætt gagnrýni, meðal annars vegna þess að hvorug þeirra gerir ráð fyrir aðkomu hópsins sem kemur til með að bregðast við matstækinu að þýðingar- og staðfærsluferlinu. Í þessari rannsókn var aðferðin ígrunduð samtöl notuð til að þýða og staðfæra spurningalista til að meta að hvaða marki þjónusta er skjólstæðingsmiðuð. Tilgangur ígrunduðu samtalanna var að tryggja að þeir sem svöruðu listanum skildu spurningar hans á sama hátt og að skilningur þeirra væri sá sami og rannsakendur höfðu gert ráð fyrir. Eftir að gerð hafði verið frumþýðing á spurningalistanum voru tekin þrettán ígrunduð samtöl í tveimur umferðum við ellefu viðmælendur sem höfðu þegið þjónustu á geðdeild Sjúkrahússins á Akureyri. Þátttakendur voru spurðir um innihald 36 spurninga og í kjölfar viðtalanna voru gerðar breytingar á orðalagi átján þeirra og fimm spurningar teknar út. Að þessu loknu var innri áreiðanleiki spurningalistans kannaður með því að leggja hann fyrir 30 þátttakendur. Innri áreiðanleiki reyndist vera 0,93 fyrir listann í heild og 0,62-0,86 fyrir undirflokka hans. Þýðing matstækja yfir á annað tungumál er vandasamt verk og auðvelt að misskilja hugtök og merkingu þess sem verið er að þýða. Með því að hafa skjólstæðingana með í þýðingar- og staðfærsluferlinu er hægt að fyrirbyggja slíkt að stórum hluta og stuðla þar með að réttmæti matstækisins. Niðurstöður rannsóknarinnar benda til þess að ígrunduð samtöl séu gagnleg aðferð fyrir rannsakendur sem vilja tileinka sér skjólstæðingsmiðaðar aðferðir við þýðingu og staðfærslu matstækja. Lykilorð: Matstæki, þýðing og staðfærsla, ígrunduð samtöl, mat á heilbrigðisþjónustu.
Translating and adapting foreign assessment tools to Icelandic context is a common practice. The most prevalent ways of accomplishing this are the “translation and back translation” method and the “expert review” method. Both methods may be criticized for a lack of input in the process from the group that will respond to the instrument. In this study the method of cognitive interviewing was used to translate a questionnaire that measures to what extent service is client-centred. The purpose of the cognitive interviews was to ensure that those responding to the questionnaire would understand its questions in the same way and that their understanding would fit the intentions of the researchers. Following a preliminary translation, thirteen cognitive interviews in two rounds were taken with eleven participants who had received service from the psychiatric department at the Akureyri Hospital. Thirty six questions were discussed leading to considerable changes in the wording of eighteen questions and a removal of five. Internal reliability was measured using data from thirty participants of mental health care and was 0,93 for the whole questionnaire and 0,62-0,86 for its conceptually derived subscales. Translation of assessment tools is a complicated process as the meaning of words and concepts are easily misunderstood. Misinterpretation can be considerably prevented by including clients in the process which may enhance the validity of the instrument. The results indicate that cognitive interviewing is a valuable method for researchers wishing to adopt client-centred approaches for translation and adaptation of assessment tools. Keywords: Assessment tool, translation and adaptation, cognitive interviewing, health service evaluation