„Stelpan er einhvern veginn hlutur, hún á að ... gegna okkur“. Sýn ungra karlmanna á kynheilbrigði og #MeToo-byltinguna.

Hugmyndir fólks um kynlíf eru menningarbundnar og viðmið sem að því snúa hafa verið breytileg á ólíkum tímabilum í sögunni. Kynheilbrigði (e. sexual and reproducitve health) einstaklinga varðar samfélagið í heild og er mikilvægur þáttur í lýðheilsu hverrar þjóðar. Mismunandi menningarleg viðmið virðast þó eiga við eftir því hvort um karla eða konur er að ræða.1 Í gegnum tíðina hefur verið lögð meiri áhersla á að rannsaka kynheilbrigði kvenna en karla.2 Með #MeToo-byltingunni í lok árs 2017 rufu konur þögnina um óásættanlega kynhegðun af hálfu karla og skiluðu þannig skömminni. Í ljósi þess hlýtur að teljast tímabært að öðlast betri skilning á sýn ungra gagnkynhneigðra karlmanna hér á landi til kynheilbrigðis og upplifun þeirra af því á unglingsárum (e. retrospective) og er þetta fyrra markmið rannsóknarinnar. Beitt var eigindlegri aðferðafræði og tekin voru sex hálfopin djúpviðtöl við gagnkynhneigða karlmenn á aldrinum 18 til 21 árs. Síðara markmið rannsóknarinnar er að byggja á og þróa áfram líkan Tolman, Striepe og Harmon um kynheilbrigði stelpna3 þannig að það megi einnig nýta við greiningu gagna um kynheilbrigði ungra karla.
Samkvæmt íslenskum lögum eru einstaklingar börn fram að 18 ára aldri. Arnett og fleiri fræðimenn hafa þó á síðustu áratugum rætt um lengingu unglingsáranna í takt við ýmiss konar þróun samfélagsins.5 Ungt fólk búi lengur í foreldrahúsum, stundi frekar langskólanám og festi ráð sitt síðar en áður var. Síðari hluti unglingsára verði því að forfullorðinsárum og því tímabili ljúki ekki fyrr en um miðjan þrítugsaldur. Í þessari rann- sókn er á víxl rætt um unglinga, ungmenni og ungt fólk og vísar sú orðræða til einstaklinga á aldursbilinu 10–24 ára.