Upplýsingar um búnað
Lýsing
CLARIN-miðstöðin á Árnastofnun, CLARIN-IS, tók til starfa í ársbyrjun 2019. Þar starfa Eiríkur Rögnvaldsson landsfulltrúi í 40% starfi og frá 1. apríl Samúel Þórisson tölvunarfræðingur í fullu starfi. Meginverkefni miðstöðvarinnar hafa verið tvö: Annars vegar þátttaka í samstarfi CLARIN ERIC, og hins vegar uppbygging varðveislusafns (e. repository) sem komst í gagnið síðla árs. CLARIN-miðstöðin hefur einnig verið skráð sem lýsigagnamiðstöð (e. CLARIN C-Centre).
Í júní 2019 voru ný lög um samtök evrópskra rannsóknarinnviða samþykkt á Alþingi. Í framhaldi af því ákvað mennta- og menningarmálaráðherra snemma árs 2020 að Ísland sækti um fulla aðild að CLARIN ERIC. Umsóknin var samþykkt í lok febrúar og Ísland er fullgildur aðili að CLARIN ERIC frá 1. febrúar 2020 en gengið var frá undirritun aðildarsamnings 10. mars. CLARIN-miðstöðin, sem hafði verið í húsnæði Árnastofnunar á Laugavegi 13, er nú flutt í Þingholtsstræti 29 þar sem máltæknihópur Árnastofnunar hefur aðsetur.
Þótt megintilgangurinn með stofnun CLARIN ERIC hafi verið að styðja rannsóknir í hug- og félagsvísindum nýtast þau gögn sem komið hefur verið upp á ýmsum öðrum sviðum, ekki síst í máltækni sem er í örum vexti víðast hvar. Eins og áður segir er aðild Íslands að CLARIN ERIC fjármögnuð af máltækniáætlun stjórnvalda og í samningum Almannaróms f.h. ríkisins við SÍM – samstarf um íslenska máltækni, sem vinnur að framkvæmd máltækniáætlunarinnar, eru ákvæði um að allar afurðir máltækniverkefnisins, bæði gögn og hugbúnaður, verði lagðar inn í varðveislusafn íslensku CLARIN-miðstöðvarinnar.
Þetta er grundvallaratriði. Ein meginforsenda máltækniáætlunarinnar er að afurðir hennar verði öllum aðgengilegar og ókeypis, þannig að fyrirtæki og stofnanir sem vilja nýta þær við þróun máltæknibúnaðar geti gengið að þeim sér að kostnaðarlausu. Því er mjög mikilvægt að hægt sé að ganga að þeim á einum stað, ítarleg lýsing á þeim liggi fyrir, og þær séu á þekktu og vel skilgreindu sniði. Innlögn í CLARIN-miðstöðina tryggir þetta allt saman.
Fyrstu afurðum máltækniverkefnisins hefur þegar verið skilað og þær skráðar í safnið. Þar geta CLARIN-notendur hvar sem er fundið þær gegnum áðurnefnt sýndarsafn málfanga, og sótt þær þangað. Skráning gagna Árnastofnunar í varðveislusafnið er einnig hafin og verður unnið að henni á næstunni. Að því loknu verður farið að huga að skráningu gagna annarra þátttakenda í íslenska landshópnum í varðveislusafnið.
Í júní 2019 voru ný lög um samtök evrópskra rannsóknarinnviða samþykkt á Alþingi. Í framhaldi af því ákvað mennta- og menningarmálaráðherra snemma árs 2020 að Ísland sækti um fulla aðild að CLARIN ERIC. Umsóknin var samþykkt í lok febrúar og Ísland er fullgildur aðili að CLARIN ERIC frá 1. febrúar 2020 en gengið var frá undirritun aðildarsamnings 10. mars. CLARIN-miðstöðin, sem hafði verið í húsnæði Árnastofnunar á Laugavegi 13, er nú flutt í Þingholtsstræti 29 þar sem máltæknihópur Árnastofnunar hefur aðsetur.
Þótt megintilgangurinn með stofnun CLARIN ERIC hafi verið að styðja rannsóknir í hug- og félagsvísindum nýtast þau gögn sem komið hefur verið upp á ýmsum öðrum sviðum, ekki síst í máltækni sem er í örum vexti víðast hvar. Eins og áður segir er aðild Íslands að CLARIN ERIC fjármögnuð af máltækniáætlun stjórnvalda og í samningum Almannaróms f.h. ríkisins við SÍM – samstarf um íslenska máltækni, sem vinnur að framkvæmd máltækniáætlunarinnar, eru ákvæði um að allar afurðir máltækniverkefnisins, bæði gögn og hugbúnaður, verði lagðar inn í varðveislusafn íslensku CLARIN-miðstöðvarinnar.
Þetta er grundvallaratriði. Ein meginforsenda máltækniáætlunarinnar er að afurðir hennar verði öllum aðgengilegar og ókeypis, þannig að fyrirtæki og stofnanir sem vilja nýta þær við þróun máltæknibúnaðar geti gengið að þeim sér að kostnaðarlausu. Því er mjög mikilvægt að hægt sé að ganga að þeim á einum stað, ítarleg lýsing á þeim liggi fyrir, og þær séu á þekktu og vel skilgreindu sniði. Innlögn í CLARIN-miðstöðina tryggir þetta allt saman.
Fyrstu afurðum máltækniverkefnisins hefur þegar verið skilað og þær skráðar í safnið. Þar geta CLARIN-notendur hvar sem er fundið þær gegnum áðurnefnt sýndarsafn málfanga, og sótt þær þangað. Skráning gagna Árnastofnunar í varðveislusafnið er einnig hafin og verður unnið að henni á næstunni. Að því loknu verður farið að huga að skráningu gagna annarra þátttakenda í íslenska landshópnum í varðveislusafnið.